De 10 geheimen van de Nachtwacht

0
2210
de Nachtwacht

Aan de kop van de eregalerij van het Rijksmuseum in Amsterdam hangt het schilderij ‘De Nachtwacht’ van Rembrandt van Rijn. Het schilderij meet sinds 1715 363 x 438 cm en hangt sinds 1885 in het Rijksmuseum Amsterdam. Het schilderij werd tussen 1639 en 1642 geschilderd en was Rembrandts bijdrage aan een project van zes schuttersstukken, besteld voor de zaal van het Kloveniersdoelengebouw. Het is een groepsportret van Amsterdamse schutters opgesteld rond hun kapitein Frans Banning Cocq en zijn luitenant Willem van Ruytenburgh. Schutters waren weerbare mannen die, als de nood aan de man was, oproepbaar waren om de stad te verdedigen of oproeren te onderdrukken.

De Nachtwacht is het hoogtepunt van Rembrandts schilderkunst. Ik ben altijd al gefascineerd geweest door dit prachtige werk. Als je ervoor staat roept het zoveel vragen op: Waarom is zijn sommige mensen zo gedetailleerd geschilderd en anderen heel vaag? Hoe heeft hij het voor elkaar gekregen om een bijna 3D effect te creëren en natuurlijk vraag ik me ook af wie al die mensen zijn die op het immens grote doek afgebeeld staan?

Wat zou Rembrandt gedacht hebben als hij geweten had, dat jaren na zijn dood er een museum zou worden gebouwd met zijn schilderij als middelpunt van de collectie? Dit terwijl hij na een welvarend leven eindigde in een faillissement, waardoor hij zijn laatste dagen redelijk sober moest doorbrengen.

Ik doe eigenlijk zelden een rondleiding in een museum, maar ik kreeg een rondleiding in het Rijksmuseum cadeau en dat leek mij een goede gelegenheid om achter de antwoorden op mijn vragen te komen. Niet alleen weet ik nu de oorsprong van het gebouw en enkele bekende werken die daar hangen, ook ontdekte ik veel nieuwe feiten over de Nachtwacht, die te interessant zijn om niet te delen.

  1. Architect Pierre Cuypers heeft het gebouw van het Rijksmuseum ontworpen rondom het schilderij De Nachtwacht. Het is ook het enige kunstwerk dat na de heropening na een verbouwing van het Rijksmuseum in 2013 op dezelfde plek werd teruggehangen.
  2. “De Nachtwacht” is de bijnaam van dit schilderij, wat eigenlijk “De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren”
  3. Het schilderij kreeg door de donkere kleur de bijnaam “De Nachtwacht”. Nadat het schilderij in de jaren veertig werd schoongemaakt en er een laag vernis werd verwijdert die door de jaren heen donker was gekleurd, ontdekte men dat de scène overdag in plaats van ’s nachts had plaatsgevonden.
  4. In 1715 werd het schilderij van de Kloveniersdoelen naar het stadhuis verplaatst. Het schilderij paste niet op de aangewezen plek en werd aan beide kanten iets bijgeknipt, waardoor de compositie compleet veranderde.
  5. Naast het veranderen van de compositie is er nog een aanpassing gedaan aan De Nachtwacht. Boven de poort is een schild toegevoegd met de namen van de schutters die zichtbaar zijn op het schilderij en die voor het werk hebben betaald. De reden dat we dit weten is omdat er een kopie bestaat van het origineel. Deze versie werd door Gerrit Lundens geschilderd tussen ca. 1642 en 1655. Hierop zien we niet alleen de originele compositie, maar zien we ook dat het schild hierop nog niet aanwezig was.
  6. De Nachtwacht is drie keer het slachtoffer geweest van vandalisme. Het meest beschadigd raakte het doek in 1975, nadat een verwarde docent het werk met een mes aanviel. Ondanks de uitgebreide restoratie is er boven het figuur van de hond rechts onderin nog steeds een snee zichtbaar.
  7. De Nachtwacht is, nadat het doek in het Rijksmuseum is komen te hangen, slechts twee keer verhuist. De eerste keer in 1898 tijdens de festiviteiten omtrent de inhuldiging van prinses Wilhelmina. In het Stedelijk Museum werden voor het eerst meer dan honderd werken van Rembrandt, uit diverse Europese instellingen en particuliere collecties, bijeengebracht. Voor deze tentoonstelling verhuisde De Nachtwacht, vanuit het Rijksmuseum, een aantal weken naar het Stedelijk Museum. Ook tijdens de Tweede Wereldoorlog werd De Nachtwacht verplaatst. Eerst werd deze overgebracht naar kasteel Radboud in Medemblik. Na Medemblik verhuisde het doek naar een kustbunker in de duinen bij Castricum, waardoor het uit de lijst gehaald en opgerold moest worden. In april 1942 werd De Nachtwacht uit de rijkskluis van Heemskerk naar de mergelgrotten in de Sint Pietersberg bij Maastricht overgebracht. Op 25 juni 1945 arriveerde het schilderij per binnenschip terug in Amsterdam.
  8. Het kleine meisje in de gouden jurk in het volle licht werd gezien als de mascotte of “lucky charm” van de Kloveniers. Ze draagt drie belangrijke symbolen bij zich, die de Kloverniers aanduiden: 1. De klauwen van een dode kip aan haar gordel, een symbolische toespeling op de klauw in het embleem van de kloveniers. 2. Het pistool, genaamd klover hangt aan haar riem. 3. In haar hand houdt ze de ceremoniële drinkhoorn van de Kloveniers.
  9. Waarschijnlijk heeft Rembrandt een zelfportret toegevoegd in het midden van het schilderij, achter de man in het groen en de bewaker met de metalen helm. Je ziet een deel van een gezicht en een baret achter hen uitsteken. Door de vergelijkingen met andere portretten van Rembrandt denkt men dat hij dit zelf is.
  10. Vergeleken met andere doeken uit het genre is Rembrandts werk een levendige en gedurfde compositie, waarin de schutterij niet in de gewoonlijke statische opstelling poseert, maar is afgebeeld tijdens het groeperen. Normaal gesproken zouden voor een dergelijk schilderij de schutters in een rij aan tafel of netjes naast elkaar opgesteld worden.

Je zal zien dat het met deze informatie extra leuk is om De Nachtwacht te bezoeken. Probeer ook eens een rondleiding van de hoogtepunten van het Rijskmuseum. Wij vonden het zeer de moeite waard!

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here